In de 16de eeuw was er een nieuwe vervolging tegen gevaarlijke ideeën vanuit de kerkelijke inquisitie. Galileo bv. zou hier nog problemen mee krijgen. Interessant is het standpunt van Descartes rond 'Copernicanisme', dat sterk steunt op het verschil tussen letterlijk en metaforisch geloof van stukken tekst in de bijbel. Descartes beschrijft dat de Kerk tot nog toe duidelijk standpunten ingenomen heeft over de plaatsen in de bijbel die we als letterlijk moeten opvatten, en welke als metaforisch. Voor de stukken die letterlijk zijn, geldt inderdaad dat je ze moet aanvaarden, en bovendien moet je ook de logische gevolgen accepteren. Uit het idee dat Christus een mens was, moet je bv. accepteren dat hij in staat was te lachen. Maar dan verder, over de vraag of de aarde rond de zon draait, dan wel andersom:

But those places of Scripture which deny the motion of the earth or attribute it to ...

Deductief redeneren, voor mij, is een redeneren waarbij men zoveel mogelijk uitgaat van een 'zekere basis' (bv. enkele grondprincipes), en de aandacht vooral vestigt op het uitwerken van een systeem van gevolgtrekkingen. De Elementen van Euclides is een grote inspiratie geweest voor dit denken: de suggestie was dat de axioma's aan de basis onbetwijfelbaar zijn, en dat alle verdere uitwerkingen er logisch uit volgen. Een andere vorm van deductief redeneren lijkt mij het denken vanuit gebouwde modellen, zoals vooral veel is gedaan van modellen van de kosmos. Dat is interessant geweest voor het magnetisme, overigens, cruciaal voor Gilbert was de terrella, een kleine ronde magneet die model kon staan voor de aarde. Het was hiermee dat Gilbert zijn ideeën over het magnetisme van de aarde uitwerkte. Het is nog maar te bezien of zo'n model gebruiken gezien kan worden als deductief redeneren. Men zou ook kunnen beargumenteren dat ...

Is ons bewustzijn iets meer dan een neveneffect van onze hersenen, de wisselwerkingen tussen neuronen? Voluit 'nee' antwoorden op deze vraag is iets wat in deze tijd mogelijk is geworden, nu duidelijk is dat er delen van onze hersenen verantwoordelijk lijken te zijn voor bepaalde functies van ons denken (denk maar aan het onderzoek naar de taalcentra van Broca e.d.). Niettemin is zoiets als het 'bewustzijnscentrum' niet gevonden. Dus zijn er nog steeds filosofen die, teruggaand op Descartes, een duidelijke kloof zien tussen ons bewustzijn enerzijds, en de wereld van tastbare dingen en hersencellen anderzijds. De verschillende vragen en antwoorden over dit soort dingen beschouwt men als het mind-body probleem. Ik wil hier 1 antwoord bespreken wat betreft het mind-body probleem, dat van filosoof Thomas Nagel, in een tekst die ook hierterug te vinden is.

In deze bijdrage bekijkt de Neo-Cynicus (a.k.a.: Andreas Lauwers) de cartesiaanse functie van onwetendheid bij de moderne koningin der wetenschappen: de economie. Grofweg natuurlijk. U leest toch ook!