Op weg naar een nieuw liefdesconcept
Liefde is een mooie en waardevolle emotie. Het leidt tot intense verlangens en immens geluk. In veel opzichten kunnen we zeggen dat de liefde het beste in de mens naar boven haalt. Hij of zij doet alles voor hem of haar. Door het vuur wordt er gegaan.
We moeten bij liefde niet alleen denken aan de liefde tussen twee partners die seksuele betrekkingen hebben met elkaar. Want inderdaad, deze relatie is binnen de westerse samenleving zodanig onderheven aan het radicale hedonisme van de moderne vloeibare tijd dat er van liefde nog amper sprake is. Bevrediging van genot, hier en nu ...
. Het lief, de ander, gereduceerd tot een consumptieartikel dat gemakkelijk ingeruild kan worden voor een beter exemplaar. Een exemplaar dat meer genot in de aanbieding heeft of in ieder geval nog niet geleden heeft onder de slijtage dat kenmerkend is voor ieder consumptieartikel.
Neen, als we tegenwoordig aan liefde denken moeten we elders zijn. Bijvoorbeeld de liefde van een moeder voor haar kind. Zoals Nietzsche reeds wist, zijn vrouwen redelijk egoïstische wezens. Ze denken alleen aan hun kinderen. Dit was, à propos, ook één van de redenen waarom vrouwen tijdens de 19de eeuw zo angstvallig weggehouden werden van de politieke sfeer. Mannen aldaar stelden al snel vast dat er met vrouwen niet goed te onderhandelen viel. Voor vrouwen was het simpel: er was hun kroost; hun man , maar toch vooral: hun kinderen. En over die kinderen viel niet te onderhandelen. Daar was geen akkoord over te sluiten. Dat doe je niet als moeder. Zoals zo vaak maakte Nietsche een uitstekende analyse maar slaagde hij er niet in om de juiste conclusie te trekken. Wat hij beschreef als het egoïsme van de vrouw was niets minder dan liefde in haar meest zuivere zin. Onvoorwaardelijk. Tot de dood ons zal scheiden. En zelfs de dood heeft weinig inbreng in de liefde van een moeder voor haar kind.
De liefde van de moeder is dus de liefde in de ware soort. Wat velen tegenwoordig associëren met liefde is niet minder dan een neoliberaal afkooksel van het originele sjabloon. Tot overmaat van ramp gegoten in een softpornografisch universum. Maar is er meer aan de hand. Liefde is verworden tot een daad van terreur.
Liefde binnen een moderne vloeibare samenleving heeft de vorm van een dictaat gekregen. Neem nu de volgende zin: Ik hou van jou. Dit is terreur in de meest radicale zin die denkbaar is. Een ander persoon komt je leven binnen en zegt: ik hou van jou. Waar haalt iemand het recht om een dergelijk zware claim te maken? Want laten we wel wezen, wanneer we bovenstaande zin tegenwoordig horen of lezen betekent het eigenlijk: ik heb iets van je nodig! Over erger nog, je maakt mij geil. Het is duidelijk voor iedereen dat dit terreur is. Niet alleen is er sprake van een invasie van iemand zijn leven, sterker nog, de andere persoon wordt gereduceerd tot een container voor de lusten van de ander. Liefde is tegenwoordig bij nader inzien niet alleen terroristisch, het is ook degoutant aan het worden.
Is het mogelijk om terug te keren naar zuivere liefde? Kunnen we leren van de liefde van een moeder voor haar kind? Op beide vragen moeten we met een volmondig ja antwoorden. Om te beginnen moeten we stoppen met relaties te beginnen en stop te zetten via sms, twitter of ander geinigheden. Als je iemand niet kunt overtuigen van je liefde in een face-to-face ontmoeting dan kan het onmogelijk liefde zijn. Anderzijds als je het uit maakt op deze manier zijn er twee mogelijkheden. Eén: er is nooit liefde geweest. Twee: je bent meer verliefd dan ooit tevoren. Immers, als er echt geen liefde meer is dan kun je dat gerust en zonder zorgen zeggen in het bijzijn van je aanstaande ex. Indien je dat niet kunt zitten we bij één: er is nooit liefde geweest.
Mijn ultieme voorstel is het volgende. We moeten een nieuwe taal ontwikkelen. Met nieuwe tekens en gebaren. Lichamelijke uiterlijkheden , weet je wel? Op deze manier kunnen mensen die nog echt liefde voelen voor iemand dat communiceren met elkaar. Een beetje zoals gebarentaal, maar dan voor mensen die voorgevorderd zijn in de taal van de liefde. Het moet dus onmiddellijk gedaan zijn met paljasserijen in de zin van : ik hou van hou! Laat het uit. We hebben er genoeg van. Vanaf nu leiden we af uit onze nieuwe taal van de liefde of er iemand van ons houdt. Nu maar hopen dat de neoliberale markt ook deze nieuwe taal niet gaat commercialiseren. Dan zijn we er weer aan voor de moeite. Of toch niet helemaal? Zij die dit stuk een beetje begrijpen zitten al redelijk op de goede weg.
Reacties (5)
Hey Christophe, dit is leuk om te lezen, maar eigenlijk vertel je helemaal niets nieuws. Hoe vaak je Nietzsche ook interpreteert. Filosofen zijn er ook om geïnterpreteerd te worden, en Nietzsche zal je zeker niet meer tegenspreken. Over relaties wist de man trouwens niet echt veel hé, de twee vrouwen in zijn leven waren zijn moeder en zijn zuster. Bij hen moest hij het zweepje niet meenemen.
Dat er in relaties ook steeds, bewust of onbewust, een "nuttigheidsfactor" zit, dat is ook niet nieuw. Beweren dat uitspraken als "ik hou van jou" of "je maakt me geil" eigenlijk een zware claim vormen en zelfs een vorm van terreur zijn, lijkt me ver gezocht: op het moment zelf zijn ze meestal oprecht, welke onbewuste biologische mechanismen er ook mogelijk achterzitten. Je pleit verder voor een woordenloze liefdebeleving, maar bestaat die bij echte liefde ook niet al, vaak in de kleine liefkozingen? En ter bevestiging van jouw redenering, bewijst het gebrek aan die kleine niet verbale liefdesuitingen ook niet het ontbreken van echte liefde? Ik staaf dit graag met wat mijn moeder me vertelde na de scheiding van mijn vader: "je pa pakte me nooit eens vast voor een knuffel, en in 20 jaar huwelijk was sex niet meer dan erop-erin-eruit-eraf."
Je hebt gelijk Christophe, alhoewel het voor mijn moeder toch wel eens fijn zou zijn geweest moest mijn vader in al die jaren ooit tegen haar zou gezegd hebben"ik hou van jou", of "je maakt me geil". Misschien gewoon bij gebrek aan non-verbale communicatie...
---
Bewerkt door Administrator op Jan 08 12 1:38
Iets is pas terreur als het ook zo, ervaren wordt. Een SM'er vindt fysiek geweld genot. "Ik hou van je" zeggen kan juist heel positief ervaren worden door degene tot wie je je richt. Maar het kan ook een probleem opleveren als je die liefde niet wil. Dan moet je het pareren, zonder de betrokkenen te kwetsen, want er zijn gradaties in liefhebben. Een vriend heb je lief; een partner heb je inniger lief. Een kennis hou je te vriend, maar de liefde is zonder al te veel verplichtingen.
Alles draait om je eigen ego en invulling van je bestaan. Tot waar wil je gaan in het offeren van je tijd, je driften, je wil?
En dan komen we tot de essentie van een vraagstuk rond liefde (maar die essentie wordt in deze tekst niet beroerd). N.l. waarom bestaat liefde (nog)?
Biologisch heeft het voordelen (verspreiden van de eigen genen, dus koesteren van de ander, zeker kindliefde is een voorgeprogammeerde zijnstoestand met functioneel nuttig resultaat). Ook altruïstisch gedrag heeft eigenbelang als nut. Sociaal gesproken kan liefde geven ervoor zorgen dat je liefde terugkrijgt en dus als je bv. ziek bent, geholpen wordt. Dit kadert allemaal in het utilitaire aspect van liefde.
Wat betekent liefde in een geatomiseerde, individualistisch op genot georiënteerde samenlevingsvorm? Hoe komt het dat we bezorgdheid kennen (een vorm van liefde) ook als we 60 zijn en onze partner niet meer optimaal voldoet en zeker niet meer utilitair is in biologische zin? Hoe komt het dat senioren van 80 samen uit het leven stappen? Omdat ze op mekaar gerodeerd zijn en de zekerheid van de voorspelbaarheid van de ander zijn gedrag verkiezen boven het ongekende. In dat geval is dat dus een temperamentskeuze. En temperament is genetisch bepaald. M.a..w er is geen vrije wil, geen vrije keuze. Men volgt waar men zich het best bij voelt. Men volgt de weg die de geprogrammeerdheid aangeeft.
Liefde is betrokkenheid. Dus bemoeienis met het leven van de ander. Waarom aanvaarden we deze inbreuk op onze privacy? Sterker nog: dit is per definitie waar liefde om gaat. Het delen van een aantal levensaspecten (exploratie, ontspanning, eten,...) waardoor we quasi permanent beïnvloed worden. We moeten rekening houden met de ander; de ander is een spiegel die ons onmiddellijk confronteert met ons gedrag, terwijl dat niet zo zou zijn indien we alleen leven en een aantal zaken ervaren. We zo zoeken dus die spiegel op.
Terwijl je ook perfect die aspecten alleen kan ervaren en achteraf delen, maar met diverse partners. Daar ligt ook de verklaring voor de scheidingen. Je hebt onvoldoende return in het delen van je eigen ervaringen en dus ga je je eigen weg op zoek naar andere partners waarmee je beter kan delen.
En dat is dan ook de paradox van liefde: liefde is willen delen maar juist die behoefte leidt vaak tot scheiden.
---
Bewerkt door Administrator op Jan 08 12 1:38
Hebben we nou echt behoefte aan een nieuw liefdesconcept? Liefde is toch bij uitstek iets wat je overkomt, niet iets wat je plant te verwezenlijken op een bepaalde termijn. En als het je overkomt is het toch weer anders dan je je het had voorgesteld. Betekent het invoeren van een nieuw concept nu dat wat mijn ouders bij elkaar bracht geen echte liefde meer mag worden genoemd? Want als zij al uitgingen van een bepaald concept dan was dat toch het concept van hun tijd, en niet het nieuw gemunte concept dat liefde in deze tijd weer aanzien zou moeten geven.
Misschien ben ik een onverbeterlijk romanticus, maar als ik aan liefde denk komen me toch niet op de eerste plaats de woorden "je maakt me geil" voor de geest. Maar nogmaals, ik wil hier niet gaan analyseren wat liefde dan wel is. Ik denk dat iedereen het wel zal herkennen als het hem of haar overkomt. En waarschijnlijk verschilt dat wat iemand doet zeggen "ik heb liefde ervaren" van persoon tot persoon.
Sterker nog, het benoemen van wat liefde is kan volgens mij alleen maar tot teleurstellingen leiden. Als je echt behoefte voelt om af te gaan turven of in jouw relatie aan de gestelde criteria is voldaan is er volgens mij van echte liefde geen sprake meer.
---
Bewerkt door Administrator op Jan 08 12 1:38
Beste Christophe,
Als er iets verwerpelijk is aan sentimentele pop-muziek (a la Marco Borsato) dan is het wel de hang naar emotionele afhankelijkheidsrelaties. Daarin wordt de liefde van een kind voor zijn moeder vastgehouden - zonder jou kan ik niet bestaan. En volgens mij is deze bij heel wat moeders ook gehandhaafd, juist in wat jij ware liefde noemt.
Het onvoorwaardelijke van liefde klinkt inderdaad bewonderenswaardig. Als kind hebben we dat hopelijk kunnen ervaren van onze ouders. Maar zoiets mag je nooit van een ander verwachten. De liefde van volwassenen voor elkaar moet juist voorwaardelijk zijn. Stel je partner doet niets meer aan haar uiterlijk, gedraagt zich steeds onbeschofter, steelt, drinkt en gaat nog vreemd ook... moet de liefde dan onvoorwaardelijk gehandhaafd blijven? Ik dacht het niet.
Waarom nemen mensen op een gegeven moment afstand van hun ouders, ontworstelen ze zich aan het ouderlijke toezicht? Omdat onvoorwaardelijke liefde verstikkend is. Op een gegeven moment heb je behoefte aan echte waardering voor wat je doet en wie je bent. Als iemand steeds zegt dat die van je houdt ongeacht wat je doet, heeft dat op een gegeven moment geen betekenis meer.
Dus nee, ik pleit tegen jouw vorm van liefde. Doe mij maar de eenmalige verliefdheid, het korte opvlammen van de geilheid en de kortstondige vervoering. Dat zijn ervaringen die het leven zelf voelbaar maken.
Groet,
Don
---
Bewerkt door Administrator op Jan 08 12 1:38
Hallo Don, ik begrijp je visie. Volgens mij kadert deze binnen de immante revolutie van de modern vloeibare cultuur. Ik denk dat er sprake is van een soort van vloeibare liefde de jure, opgelegd door de nieuwe neoliberale structuren en ons collectief sociaal zelfbeeld. Ik kom hier zeker nog op terug!
Groet
---
Bewerkt door Administrator op Jan 08 12 1:38
Alleen geregistreerde gebuikers mogen comments plaatsen
Aanmelden of Registreer plaats een reactie