Dag Lode, we hebben wel eens ruzie gemaakt op dit forum, maar laten we dat vergeten. De volgende vragen zijn dus niet bedoeld als kritiek, en al helemaal niet als een aanval. Als ik de indruk krijg dat je ze zo interpreteert of dat ze zo overkomen, dan zal ik dat betreuren en geen verdere bijdragen meer leveren aan dit draadje.

Ik ervaar enkele onbeantwoorde filosofische vragen als ik je post lees. Ik schrijf dit als iemand die ooit erg geïnteresseerd is geweest in anarchisme, door het lezen van een boek van Woodcock, als ik me de naam goed herinner.

Je stelt het volgende:

1) geweld tegen onschuldige mensen is onrechtvaardig;
2) een samenleving kan functioneren zonder onrecht tegen onschuldigen.

De belangrijkste filosofische vraag is voor mij de volgende:

Kan je schetsen onder welke voorwaarden, of ten gevolgen van welke gebeurtenissen je ooit zou zeggen: "Uitspraak 2), die is fout."?

Ik wil even een vergelijking maken met de evolutietheorie. Ik denk dat de evolutietheorie correct is. Natuurlijk zal ik ophouden met dat te denken als ze niet meer correct blijkt te zijn. Maar wat is nodig om mij te overtuigen van die niet-correctheid? In de evolutietheorie zou het antwoord bijvoorbeeld kunnen zijn: wanneer irreducibele complexiteit wordt ontdekt in de biologie. Irreducibele complexiteit is min of meer onmogelijk binnen de evolutietheorie, terwijl evolutietheorie toch als programma heeft om de biologie te verklaren. Met andere woorden: ik kan binnen de evolutietheorie aanwijzen (als ik Dawkins goed begrijp) welke observaties de evolutietheorie op losse schroeven zetten.

't Is maar een vergelijking. De evolutietheorie is natuurlijk iets helemaal anders dan anarchisme. Maar toch: onder welke binnen je theorie formuleerbare voorwaarden zou je moeten besluiten dat stelling 2) fout is?

Je vraag is dus feitelijk naar de falsificatievoorwaarden van mijn stelling? Ik denk dat dat een fout gebruik van methodologie is. Falsificatie is een goed/handig middel in de _descriptieve_ natuurwetenschappen, maar ik denk dat je een soort van categoriefout maakt door dat ook te willen toepassen op het vlak van een _normatieve_ politieke filosofie. Ik denk dus niet dat ik kan antwoorden op die vraag, omdat ik niet denk dat het een zinnige vraag is binnen een normatieve theorie.

Sjonge, je maakt toch een paar serieuze sprongen hoor...

Kan je even toelichten waarom precies belastingen de stempel 'geweld' toebedeeld krijgen?

Kan je even toelichten hoe je de opbouw van je samenleving ziet zonder belastingen? (wegen, alle publieke nutsvoorzieningen)

Loopt jouw versie van een anarchistisch samenlevingsmodel niet het risico zeer sterk sociaal-darwinistisch te functioneren in de praktijk? En waar blijf je dan met het "geen geweld jegens onschuldigen"-uitgangsprincipe?

Beste Blaise, dat zijn zonder enige twijfel goede vragen. Vragen waar ik - misschien in tegenstelling tot wat je zou denken - al over nagedacht hebt. Ik denk echter dat je wel begrijpt dat deze vragen niet zomaar even te beantwoorden zijn in een reactie op een korte blog? Ik zal echter je vragen nummeren & linken naar webpagina's waar je een deel van je antwoord gevonden kan worden. (1) Waarom belasting diefstal is: http://nl.youtube.com/watch?v=EByzptsHeGg (Oke, dit is een beetje populistisch, maar het toont wel eenvoudig de essentie aan.) (2) Over de opbouw van zo'n samenleving: http://mises.org/rothbard/foranewlb.pdf Dit is een heel boek van de Amerikaanse Anarchist Murray N. Rothbard over de problemen in de hedendaagse gecollectiviseerde samenleving & hoe die aangepakt zouden kunnen worden in een vrije samenleving. (3) Over sociaal-darwinisme. Ik zou zeggen dat een 'syseem' - of het nu 'anarchie' of 'overheid' is - niet zorgt voor sociaal-darwinistische neigingen, maar dat mensen zelf - ongeacht het systeem - daarvoor zorgen. Als mensen dikke egoïsten zijn die anderen willen doden, dan zal - overheid of niet - deze samenleving niet al te positief zijn. Nu, ik haat het om hier lange reacties te geven, maar als je geïnteresseerd bent, mag je me altijd mailen. Lode51188athotmail.com

Je hebt om te beginnen twee principes die niet omlijnt zijn, niet vast gedefinieerd. Er zal bijvoorbeeld al kunnen gediscussieerd worden over wie of wat is schuldig.
Volgens jouw principes is George Bush een anarchist, want ook hij zal vast wel zeggen tegen geweld tegen onschuldigen te zijn.

Ik ben zelf tegen het absoluut maken van privé bezit, de persoon komt voor mij voor het bezit, en ik zie echt niet hoe het, zeker vanuit de reële situatie vertrekkende,
vrij maken van de markten een te verkiezen weg is om het leed van zovelen te verlichten op een zo efffecient en snel mogelijke manier.

Ik ben het met je eens of denk te snappen wat je bedoelt als je zegt dat belastingen een vorm van geweld zijn. (belastingen worden immers afgedwongen door middel van een impliciete dreiging met geweld).

Een noemer als anarchisme kan soms zijn nut hebben, maar meestal zorgen zulke politieke termen voor zinloze semantische discussie (vooral op internetfora).
Het lijk me zinvoller direct over de problemen te praten en niet over wat een of andere term waarvan eigenlijk toch niemand een welomlijnde definitie kan geven.

Maar om toch even mee te gaan ;)
Zaken die ik als anarchisch zie zijn bijvoorbeel het centraal stellen van de mens als individu en het principe behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden (maar voor anderen is dat dan weer een Christelijke waarde, je ziet al het gezever al komen).

Niet het geloof dat een maatschappij zonder onrecht mogelijk is, maar het streven naar een maatschappij zonder onrecht, uitbuiting, slavernij, enz. versta ik als anarchistisch, maar eigenlijk is dat exact wat je zelf zegt, zij het iets omslachtiger en verwarrender.

Om meer inzicht in anarchisme te verkrijgen zou ik beginnen met het lezen van chomsky, zinn, znet.com

"Volgens jouw principes is George Bush een anarchist, want ook hij zal vast wel zeggen tegen geweld tegen onschuldigen te zijn." Hier ga ik niet mee akkoord, om de simpele redenen dat ik gesteld heb dat beide voorwaarden noodzakelijk zijn. Bush kan misschien tegen geweld zijn jegens onschuldigen, maar ik heb niet het gevoel dat hij een principieel bezwaar heeft tegen belastingen, bijvoorbeeld. Verder ben ik absoluut tegen de filosofie van Chomsky. Ik vind hem niet consistent & hij begrijpt nauwelijks wat zijn intellectuele tegenstanders zeggen - of hij geeft toch in ieder geval dat vermoeden met de uitspraken die hij doet. Verder ga ik niet akkoord over je punt van globalisering. Ik denk dat verdere globalisering - met respect voor rule of law & private eigendom in de productiemiddelen - juist de grote massa in de wereld alleen maar ten goede kan komen.

Ik heb me misschien niet goed uitgedrukt, en het vervolgens nog erger gemaakt door een voorbeeld uit de natuurwetenschappen te geven. Maar ik zocht geen falsificatievoorwaarde. Ik wilde gewoon redenen kennen die je er toe zouden aanzetten om de stelling "een samenleving kan functioneren zonder onrecht tegen onschuldigen" te verlaten. Ik heb de uitdrukking "binnen je theorie formuleerbare voorwaarden" gebruikt, omdat ik geen discussie wil over de vraag of belastingen nu geweld zijn tegen onschuldigen of niet. Met "binnen de theorie" vroeg ik naar redenen die zinvol zijn binnen jouw begrippenkader met de betekenissen die jij er aan geeft. (Merk op dat ik zeg "zinvol" en niet "objectief waarneembaar" of iets anders dat Popperiaans zou kunnen aandoen.)

Je hebt het over een normatieve politieke filosofie. Dat roept een nieuwe vraag op. Letterlijk gelezen is de uitspraak "een samenleving kan functioneren zonder onrecht tegen onschuldigen" niet normatief. Je kan niet normatief poneren dat iets kan of niet. (Eventueel Vandaar mijn vraag: betekent die uitdrukking "een samenleving zou moeten kunnen functioneren zonder onrecht tegen onschuldigen"? Of is de betekenis sterker: "Het hoort zo te zijn" of zelfs "We moeten streven naar..."?

Karl Popper spendeert de hele § 29 van zijn *the Poverty of historicism* aan de analyse waarom de sociale wetenschappen net zo goed als de natuurwetenschappen onderhevig zijn aan het falsificatieprincipe. Daarbij doet hij uitvoerig beroep op een analyse van Friedrich Hayek.

Mijn eigen opinie is eveneens dat het belangrijk is, omdat als het om een "falsifiëerbare analyse" gaat je kan hopen en proberen mensen met een rationele analyse van je visie te *overtuigen*. Als het daarentegen om een "normatieve" politieke *filosofie* gaat, dan kan je je visie hoogstens prediken zoals een geloof.

Om eerlijk te zijn: ik ben niet gebrand op een discussie over Popper, het toepassingsgebied van falsificaties, etc. Of mijn vraag nu valt onder de noemer falsificatievoorwaarde of niet, het interesseert me in dit geval niet. Ik wil weten of Lode redenen kan denken die hem zouden doen "inzien" dat hij de stelling "een samenleving kan functioneren zonder onrecht tegen onschuldigen" moet verlaten, waarbij de woorden "onrecht", "onschuldigen", "samenleving" etc. exact de betekenis hebben die Lode er aan geeft.

Ik kan er mij geen inbeelden, neen. Maar zover ik zie is dat ook niet echt relevant voor die vraag die gesteld is. Ik ben niet van mening dat het daardoor deze stelling zou ondermijnen, in tegenstelling tot de natuurwetenschappen. Sommige beweringen behoren falsifieerbaar te zijn, voor anderen is het falsificatieprincipe niet zinnig. Ik zie geen reden om aan te nemen dat dit een zinnige vraag is. (Waarmee ik bedoel dat, ongeacht het antwoord, dat daar conclusies uit getrokken zouden kunnen worden voor de waar- of onwaarheid van die stelling.) Mijn argumentatie daarover is de volgende: dit gaat niet over een hypothese over een natuurwet, he. Bij dat zou een eenmalige 'tegenbewijs' aantonen dat de theorie als dusdanig verkeerd is. (Misschien kan een kleine aanpassing de theorie mogelijk maken, misschien kan een grote verandering de theorie mogelijk maken.) Maar als de theorie stelt dat x onmogelijk is & x gebeurt toch, is de theorie fout. De stelling die ik heb gesteld lijkt me echter niet falsifieerbaar, omdat heel veel tegenvoorbeelden van samenleving die wel met geweld functioneren, niet aantoont dat een samenleving zonder geweld kan functioneren. Of deze stelling dan wetenschappelijk is? Popper zou misschien zeggen van niet & ik zou er eigenlijk nog mee akkoord gaan. Ik zou niet zeggen dat het een 'wetenschappelijke' stelling is, maar dat betekent niet dat de stelling niet waar kan zijn. Enfin, tot zover een korte bespreking daarvan. (Zie laatste comment!)

Ik ga ook niet echt akkoord met dat het falsificatieprincipe - zoals we het kennen in de natuurwetenschappen - identiek toepasbaar is in de sociale wetenschappen. 'k heb het boek hier thuis liggen. Wel al eens gelezen, maar nooit echt bestudeerd, maar ik had toch niet het gevoel dat Popper exact hetzelfde 'falsificatieprincipe' gebruikte. Ik had eerder het gevoel dat hij stelde dat ook in een samenleving er een vorm van falsificatie moet zijn, maar dat dit toch een andere essentie had dan degene die men gebruikte in de natuurwetenschappen. Langs de andere kant heb ik al regelmatig gehoord dat Popper zocht naar een manier om naar een 'universele' methode te zoeken, die in beide disciplines toepasbaar is. In ieder geval; indien Popper exact hetzelfde falsificatieprincipe zou willen toepassen in de politieke (normatieve) filosofie dat hij (imo voor een groot deel terecht) naar voren schoof in de natuurwetenschappen - zijnde: 'zoek naar waarnemingen die onmogelijk zijn indien uw theorie waar is' - dan lijkt me dat verkeerd. Ik denk niet dat het falsificatieprincipe daar een nuttig middel bij is. Het is een nuttig principe om te stellen dat theorieën niet 'alles' mogen kunnen verklaren - zoals Freud & het historicisme van Marx. Maar dat zijn beide descriptieve theorieën, dat is iets anders dan een normatieve theorie. Ik denk niet dat een normatieve theorie onderhevig is aan falsificatie, alsmede de vraag 'of een bepaalde samenleving kan' onderhevig is aan empirische falsificatie. Op de vraag of het een 'geloof' is, dat lijkt me al helemaal sterk. Dat lijkt me een erg zware en redelijk onterechte aanval op iedereen die graag een verandering zou zien in de samenleving. Ik zou niet weten waarom een verandering in de samenleving - wat een normatieve theorie - hetzelfde zou zijn als een 'geloof'. Het is toch niet dat sowieso gevraagd wordt om out of the blue iets aan te nemen? Er kunnen daar toch argumenten voor bestaan die mensen kunnen overtuigen of niet? Enfin, lang verhaal kort. Neen, ik zie niet in hoe je een samenlevingstheorie kan 'falsifieren' op identiek hetzelfde principe als een natuurwetenschappelijke wet.

Ik stel voor dat wie wilt mij mailed (want ik haat deze reactiebox) met een paar diepgaandere vragen, die ik dan behandel op mijn blog? Want ik vind dit best wel een interessante discussie/opwerpingen, maar de opwerpingen zijn langs de andere kant niet 100% duidelijk. Mijn emailadres staat hierboven, dus vuur ermaar op los, zou ik zeggen. :) (P.s. herexamens tot 5 september... Maar antwoord krijg je zeker. :))

"Ik wilde gewoon redenen kennen die je er toe zouden aanzetten om de stelling "een samenleving kan functioneren zonder onrecht tegen onschuldigen" te verlaten." Wel, dat lijkt me iets waar mijn intellectuele tegenstanders naar moeten zoeken? Indien ik zélf (goede) redenen zou hebben om me te doen bedenken dat het onmogelijk is, dan zou ik toch niet denken/menen wat ik denk/meen? Indien iemand me kan overtuigen dat geweld noodzakelijk is, dan stap ik af van die stelling. Maar ik kan niet op voorhand weten welk argument dat kan doen, he. Daarvoor heb je anderen nodig. In ieder geval; er is 1 vraag die ik nog niet 100% kan oplossen & dat is de vraag of een overheid 'misschien' minder goodwill nodig heeft ('minder goede mensen') in het totaal van de bevolking heeft om degelijk te functioneren dan anarchie. Ik dénk het niet. Het probleem is dat je dit volgens mij niet kán weten. Ik zie geen enkele realistische methodologie omdat te meten. En dat het niet letterlijk normatief is, klopt. Doch is het wel degelijk een onderdeel van een normatieve filosofie. Omdat het mogelijk is - stelling met een heleboel argumenten achter die hier niet even te herhalen zijn - behoren we het ook na te streven.

Maar het gebruik van het woord "geloof" had *niets te maken* met het willen veranderen van de samenleving: ik zal dat dus maar op mijn beurt opvatten als "een onredelijke aanval op iedereen die het argumenteren wil rationalizeren", zeker?

Het woord gebruik van het woord "geloof" slaat op het feit dat we blijkbaar met stellingen te maken hebben die we moeten, uimmm... "aannemen"? In ieder geval, binnen een epistemologie van Popper (Hayek) zijn ze niet-kritizeerbaar. Natuurlijk kan ik wel leven met het feit dat je die epistemologie verwerpt. Andere mensen zullen dat dan weer niet doen, natuurlijk..

Waar zie jij stellingen die jij moet 'aannemen'? Deze blogpost is enkel een uitleg over wrm ik mezelf noem zoals ik me noem. De argumentaties waarom ik denk dat het niet totaal belachelijk is dat ik me zo noem, staan daar niet, omdat dat niet het doel was van deze blogpost. Ik verwach tniet dat je op basis van deze blogpost 'anarchist' wordt. Het enige dat ik wou bereiken is een klein uitlegje over een bepaalde naam & wat ik denk. Waarom ik dat denk, dat staat er niet & was niet het doel van deze post. Verder denk ik alweer dat de epistemologie van Popper zoals ik hem ken (belangrijke nuance) niet bruikbaar is voor dit soort van uitspraken over de wereld. Verder denk ik dat je een grove feitelijk fout maakt door de epistemologie van Popper & Hayek zomaar even bij elkaar te zitten. Verder zie ik niet in hoe je mij gaat verwijten dat ik een aanval zou plegen op mensen die argumentatie willen rationaliseren. Je doet alsof ik totaal geen argumentatie héb - wat ik wel straf zou vinden, op basis van een tekst die nooit de intentie had om een argumentatie te hebben. Het enige wat ik gezegd heb is dat ik niet denk dat Popper zijn criterium hier relevant is, maar er zijn andere criteria om een argumentatie rationeel te noemen, me dunkt. In ieder geval zou het leuk zijn als je eens langer/breder/duidelijker uitlegt wat je me nu allemaal toewerpt, want het is precies redelijk veel & het lijkt me voor een groot deel onterecht. Ik ben geabonneerd op je blog, dus... ;)

Misschien al nuttig om te melden: de reactiebox kan gesloten worden bij het beheer van deze blog. Als je geen reacties, zet die dan gewoon af. Ook is het mogelijk om op het forum van filosofie.be voort te discussiëren, als je zoekt naar een overzichtelijke vorm van communicatie.

Over jouw tekst : het scharnierpunt in je vertoog is dat anarchisme enkel leidt tot mogelijk geweld, terwijl het inrichten van een staat leidt tot onvermijdelijk geweld. Kortom: anarchisme is beter dan bestuur, omdat 1% kans op geen geweld beter is dan 100% op een beetje geweld. Dat vind ik interessant: omdat het mogelijk is dat er geen escalatie is van mogelijke conflicten, kies jij ervoor om bestuur enigszins vrij te laten, en wellicht zichzelf te laten ontwikkelen volgens een principe van schaarste van goederen en vrije waardering hiervan (of dus 'markt'). En vergeef me als ik dat schetsmatig en grofjes uitdruk.

Op deze manier gesteld, is je vertoog bijzonder wankel. Je bent immers bereid te vertrouwen op de *mogelijkheid* dat alles in orde gaat komen. Je zegt in een reactie hierboven dat het aan jouw tegenstanders is om aan te tonen waarom anarchisme tot problemen zal leiden, maar daar ben ik het niet mee eens. Om te vergelijken: de regering van de VS heeft haar burgers en de wereld verzekerd dat het omverwerpen van het Irakese regime eenvoudig zou zijn en het wisselen van regime snel zou gebeuren. Dat dit niet is gebeurd, is voor hen een ernstige blaam, en dat is terecht zo, want het is hun *verantwoordelijkheid* dat de situatie op deze manier is verlopen. Ze hadden natuurlijk niet voorzien wat er zou gebeuren,- maar dit spreekt hen niet vrij, maar is eerder een extra verwijt in hun richting.

Ik hoop dat je dat begrijpt. Op dezelfde manier geef ik je nu te kennen dat, indien jij een *regime change* wilt, jij ook op zijn minst moet verzekeren dat dit een verbetering wordt. Het is dus echt wel aan jou om dit aan te tonen.

Vergeet niet dat je effectief een normatief standpunt inneemt. Je daarbij baseren op een mogelijkheid kan niet volstaan, en zeker al niet als je die mogelijkheid niet benoemt. Nog een voorbeeld : als een moeder in verwachting hoort dat er een kans is dat haar kind ter wereld zal komen met een immens pijnlijke chronische aandoening en zijzelf in het proces kan sterven, dan zal deze moeder om te beginnen willen weten over welke percentages deze kansen gaan. En zelfs als ze die weet, tot 0.1% nauwkeurig, is het gruwelijk om hierbij te gaan beslissen op basis van een mogelijkheid. Vaak neemt men hierbij zelf een 50-50 standpunt in : men gaat na wat de consequenties zijn van beide uitkomsten, en kiest dan voor de consequenties waar men het meest mee kan leven.

Ik ga niet geheel akkoord met jouw weergave van mijn visie, maar dat ligt hoogstwaarschijnlijk aan het feit dat ik daar niet echt veel tijd aan heb gespendeerd. Verder vraag ik me af wat voor jou dan weer een 'bewijs' zou zijn dat een vrije samenleving mogelijk is. Wisten we dat in 1800 over democratie? Ik zou zeggen van niet, maar behoorden we dan te zeggen: 'je moet eerst zwart op wit met 100% zekerheid aantonen dat het mogelijk is?' Dat ik moet aantonen dat het niet zo absurd is, lijkt me evident. (Dat ga ik hier niet doen.) Maar ik hoop dat de maatstaf niet is dat het 100% zeker, zwart op wit, duidelijk moet zijn? Verder heb ik nergens gezegd dat 'mijn tegenstanders het moeten aantonen'. Ik heb wel gezegd dat het aan mijn tegenstanders is om mij doormiddel van argumentaties van het tegendeel (terug) te overtuigen, net zoals het mijn taak is om 'jullie' te overtuigen. (Maar dat ben ik hier dus niet bezig. :p) De maatstaf lijkt me altijd het status quo - wat jullie wrslk grosso modo verdedigen. Het is inderdaad mijn 'taak' om aan te tonen dat 'mijn' alternatief niet al te absurd is, maar ik hoop dat je begrijpt dat dit een énorme bedoeling is? Daarom dat ik ook bezig ben aan een (boek) inleiding in de gedachte van vrijheid. Het citaat waarnaar je verwijst waar ik zeg dat het 'aan mijn tegenstanders is', ging simpelweg over de mogelijkheid van falsificatie. Ikzelf zie niet in hoe je dat soort zaken kan 'falsifieren', i.e. aantonen door 1 empirisch waarneming dat het onmogelijk is (zoals wel gebeurt bij het formuleren van natuurwetten.)

Maar ik kan integendeel heel kort zijn! Ikzelf, die wel aanhanger ben van de epistemologie van Popper, (en die met mijn eigen ogen lees in "The Poverty of Historicism" hoe Popper op basis van werk van Hayek argumenteert dat de sociale wetenschappen om dezelfde reden onderworpen zijn aan het falsificatieprincipe als de natuurwetenschappen) zie dat je zelf zegt dat je stellingen niet falsifiëerbaar zijn. Dààr zie ik die stellingen: zelfs als je ze er niet hebt bijgezet heb je er wel van gezegd dat ze niet falsifiëerbaar zijn.
En dat is alles! Voor mij is dat een probleem, voor jou niet, we hebben dus verschillende opinies, wat mij betreft even goede vrienden.

Hoofdstuk 29? Ik zal het doornemen & becommentariëren, want het blijft me onzinnig om te stellen dat het _identiek_ hetzelfde principe zal zijn. Soit; 'k zal er binnenkort een blogpost aan spenderen. Overigens; Popper heeft zich mss laten inspireren door Hayek, maar die 2 zeggen echt wel totaal andere zaken op het vlak van epistemologie. Verder ben je onjuist door te stellen dat ik zeg dat mijn stellingen niet falsifieerbaar zijn. Ik zei enkel dat de stelling 'een vrije samenleving is mogelijk' niet falsieerbaar is, om de simpele reden dat 1 enkele tegenwaarneming deze stelling niet kan ondergraven, in tegenstelling tot een natuurwet die, indien ze falsieerbaar is, 1 enkele tegenwaarneming maar nodig heeft. Ik snap echter niet waarom dat een probleem is. Niet alles stellingen die waar zijn, zijn falsieerbaar.

Jezus, had ik dat voorbeeld van de evolutietheorie maar nooit gegeven. Nu hebben we een discussie over falsificatie, iets wat ik nooit bedoeld heb. Wat ik bedoel is veel simpeler: je kan naar iets streven, maar je kan op een bepaald moment ook besluiten dat je dat streven maar beter opgeeft. Ik zal iets erg doms doen, en een voorbeeld geven. Stel dat zo'n samenleving zonder structureel geweld tegen onschuldigen gerealiseerd is. Mensen hebben basisbehoeften: eten, een dak boven hun hoofd, transport, een zekere mate van informatie en onderwijs, gezondheidszorg, enzovoort. Maar stel nu dat het voldoen aan deze basisbehoeften in de geweldloze samenleving fenomenaal duur is, bijvoorbeeld omdat de transactiekosten bij het verkrijgen van de basisbehoeften enorm hoog oplopen. Stel dat het verkrijgen van basisbehoeften zo duur is, dat iedere individuele burger (eventueel op enkele uitzonderingen na) een veel groter deel van zijn inkomen betaalt voor zijn basisbehoeften dan in een samenleving met een overheid die belastingen heft en met dat geld het verkrijgen van basisbehoeften ondersteunt. Stel zelfs dat basisbehoeften in een geweldloze samenleving zo duur zijn, dat een groot deel van de samenleving niet genoeg inkomen heeft om aan al zijn basisbehoeften te voldoen. Ik kan me dan voorstellen dat je zegt: "Ik ben van gedacht veranderd, ik wil niet meer streven naar mijn geweldloze samenleving." Merk op dat het me niét gaat om falsificatie. Je bent niét van gedacht veranderd omdat je stelling gefalsifieerd is: bij veronderstelling gaat mijn voorbeeld er namelijk van uit dat je geweldloze samenleving kan. Je verandert van gedacht omdat de geweldloze samenleving je tegen de borst stuit. Ik zou nu erg teleurgesteld zijn als je het vlees en de botten van mijn voorbeeld zou fijnhakken in je reactie. Het is best mogelijk dat Rothbard et al. lang geleden al beargumenteerden dat deze concrete vrees geen werkelijkheid zal worden. Daar gaat het me niet om, het gaat me om de gedachte die leeft in het vlees en de botten. Ik wil weten of het binnen je begrippenkader, met de definities die jij er aan geeft, mogelijk is om een concrete vorm van een geweldloze samenleving te denken waarvan jij zou zeggen: "daar wil ik niet naar streven". Het is -om even terug te komen op mijn voorbeeld - niet evident dat zoiets kan in je begrippenkader. Ik ken het niet, maar ik acht het mogelijk dat er begrippenkaders bestaan die zeggen: "Als iemand geen basisbehoefte zoals gezondheidszorg koopt, dan had die persoon daar ook geen behoefte aan, anders zou hij ze wel gekocht hebben. Waar zit dus je probleem, beste Alias?"

Om een heel eenvoudig antwoord te geven: 'neen'. (En ik ga toch een antwoord geven op je vooronderstelling. Vermits als het oplopen van die basisbehoeften 'zo hoog' zou zijn, zou a fortiori elke andere samenleving nog veel erger zijn. Ik ga 'ervanuit' dat een vrije samenleving, by all means, beter is om de schaarteproblematiek - waar jij op wijst door het hoog oplopen van kosten - aan te nemen dan elke andere vorm van een samenleving.) Verder zie ik inderdaad geen zaken die een vrije samenleving zouden kunnen veroorzaken, waardoor ik van gedacht zou kunnen veranderen om geen vrije samenleving te vormen. Ik heb immers redenen/argumenten om aan te nemen dat gegeven welke omstandigheden dan ook, een vrije samenleving beter in staat is problemen aan te pakken dan elke andere samenleving. Derhalve zou ik - indien ik problemen zou zien in zo'n samenleving - eerder geneigd zijn te denken: 'stel u voor dat we geen vrije samenleving hadde, dan was het nog veel erger'. Ik zie geen aspect in een samenleving dat niet beter behandeld kan worden in een vrije samenleving dan in een onvrije samenleving. Het staat natuurlijk iedereen vrij om voorbeelden te geven waarvan men denkt dat in een vrije samenleving die beter opgelost kunnen worden dan in een onvrije samenleving - maar ik zie er eerlijk gezegd geen.

Lode, dank je voor je antwoord. En mijn excuses dat ik je afgeleid heb naar een discussie over falsificatie - niet mijn bedoeling, wellicht wel mijn fout. Ik zit nu met een tweede vraag. Je kan niets denken wat je zou afbrengen van je stelling dat de "vrije samenleving" (gedefinieer zoals jij dat doet) een waardig doel is om te bereiken. Welnu, mijn vraag is de volgende: is het MOGELIJK om binnen je begrippenkader zoiets te denken? Of is het binnen dat begrippenkader zo dat om het even welke vorm de vrije samenleving aanneemt, ze -per definitie als het ware- altijd beter is dan een onvrije samenleving?

Ik verduidelijk mijn vraag even. Je zegt "Ik heb immers redenen/argumenten om aan te nemen dat gegeven welke omstandigheden dan ook, een vrije samenleving beter in staat is problemen aan te pakken dan elke andere samenleving." Dat is een zeer indrukwekkende stelling. "Gegeven welke omstandigheden dan ook" en "elke andere samenleving" slaan op een (voor mij althans) niet overzienbaar aantal omstandigheden en mogelijke samenlevingen. Er bestaan ruwweg twee soorten redenen om je in die situatie te houden aan je stelling dat je moet streven naar de vrije samenleving. De eerste is een gebrek aan kennis. Iemand heeft geen grondige studie gemaakt van al die omstandigheden en samenlevingen, maar is er tot nu toe in geslaagd om tot zijn eigen tevredenheid alle (maar dat is een beperkt aantal) argumenten tegen zijn stelling te weerleggen. Op basis daarvan extrapoleert deze iemand dan. Een tweede reden is eerder inherent aan zijn denkkader. Dat is bijvoorbeeld van die aard dat de vrije samenleving altijd per definitie beter is dan een samenleving met belastingen, ook voor al die gevallen die nog niet onderzocht zijn. Die moeten trouwens niet onderzocht worden: aangezien er belastingen geheven worden is deze samenleving onvrij en dus per definitie minder goed dan om het even welke vrije samenleving zonder belastingen. Daarmee wil ik niet zeggen dat het begrippenkader uit dit voorbeeld meteen jouw begrippenkader is. Het is, alweer, enkel een voorbeeld.

Googlend op zoek naar een citaat van F.A. Hayek, kwam ik deze blog tegen. Helaas heb ik nu niet veel tijd om dit grondig door te nemen, maar het ziet er vrij interessant uit.
Al vrees ik dat er sowieso inconsistenties in je basisveronderstellingen zitten. Een eerste opmerking heeft betrekking tot je veronderstelling dat geweld tegen onschuldige mensen onrechtvaardig is. Hoe kan je dat in een anarchistisch systeem doen gelden als een evidentie of morele code waar iedereen zich aan moet houden? En als deze veronderstelling, hoe akkoord ik er ook mee ben, algemeen aangenomen zou worden, dan vrees ik dat je een sociale conventie hebt met een zeker gezag. Verder is het problematisch om geen heersende of ideale opvatting te hebben over zaken zoals waardepatronen die zaken zoals onrecht en onschuld verder kaderen.

Zo kan bijvoorbeeld een klassieke Christelijke opvoeding iemand determineren dat men zich dient in te zetten voor een hoger goed dan louter zich zelf. In dit voorbeeld hebben de ouders gekozen (of hebben dit geërfd) voor het in vele katholieke landen heersende christelijke waardepatroon.
Een vrijmetselaar kan zijn kinderen leren om tegen alles kritisch te zijn en zichzelf steeds in vraag te stellen. Ook hier gelden bepaalde instituties die aanvaard worden. In beiden gevallen gaat het om een waardenpatroon opgesteld buiten de wil van het individu. Het individu kan er vrijwillig voor kiezen, maar kan het hoogstens bewerken volgens wat aanvaarde hedendaagse vrijheidsgraden. Deze waardepatronen zijn sociale conventies met gezag door het feit dat ze door grote groepen aanvaard worden. Men aanvaardt dat onschuldigen niet onrechtvaardig dienen behandeld te worden zonder al te veel weerstand omdat dit een sociale aanvaardbaarheid inroept die steunt op een zeker moreel gezag.

Ik ben benieuwd naar je antwoord en tot op de cantus.

Edwin