Als er niets is, en dat niets is volledig neutraal, heeft geen eigenschappen en bevat geen componenten, en je moet iets gaan creëren, hoe gaat dat iets er dan uitzien? Lijkt het dan op onze wereld, of kan het ook iets worden dat onvoorstelbaar van het ons bekende afwijkt? Als letterlijk alles mogelijk is, en niets is voorgeschreven, kunnen we dan nog iets kiezen? Hoe zouden we ons de wereld moeten voorstellen? Waaraan zouden we dan inspiratie moeten ontlenen? En welke regels zouden we kunnen bedenken?

Leibniz was een genie. Niet omdat hij het mechanisme van de werkelijkheid heeft ontrafeld, maar omdat hij zich de juiste vragen stelde. Zijn belangrijkste vraag was: Waarom is er iets en niet veeleer niets? En zijn op een na belangrijkste vraag was: als God de wereld heeft geschapen, waarom heeft hij dan deze wereld geschapen, en niet een andere? Met die vragen heeft hij de metafysica een totaal nieuwe impuls gegeven, omdat hij ons een wereld heeft gegeven die aan onze wereld vooraf ging. En daarmee heeft hij God een deel van zijn macht ontnomen.

Het Rijksmuseum in Amsterdam heeft voor volgend jaar filosoof Alain de Botton uitgenodigd als gastcurator. Is dat een goed idee?

Ik blijf me verwonderen. Jullie proberen keer op keer hier jullie visie op de bijbel en op de evolutietheorie naar voren te brengen, maar er is niemand die zich door jullie schrijfsels aangesproken voelt. Toch gaan jullie er mee door. Vinden jullie het leuk om reacties op die schrijfsels te krijgen, al zijn die dan negatief? Of hopen jullie ondanks die reacties, toch iemand te bekeren?

Economie beschouwt zichzelf als de wetenschap die de mens als consument bestudeert. Daarbij gaat het om de markt, om goederen en diensten, om vraag en aanbod, om winst en verlies, om efficiëntie, groei, en nutsmaximalisatie. Daarbij gaat het niet primair om mensen als persoon, maar om economieën als geheel, waarbij een economie een groep mensen is die onderling handel drijft, produceert en consumeert. Het belangrijkste criterium voor de kwaliteit van een economie is het inkomen per hoofd, gerekend in valuta.

"Mijn vader moet dood. Ik zie geen andere mogelijkheid. De enige manier om te ontsnappen uit dit leven dat ik haat is niet geboren worden. En dat komt allemaal door mijn vader. Mijn afkomst hangt als een albatros om mijn nek.

Ik maak altijd veel meer pannenkoeken dan ik op kan. Hoe komt dat? Wel, ik begin met een afgemeten hoeveelheid meel. Daar voeg ik keurig een eitje aan toe, en dan giet ik er melk bij. Ik doe dat natuurlijk al roerend, en schenk de melk bij vanuit het pak. De kunst is dan op tijd op te houden, voordat het beslag te dun wordt. En die kunst, daar ben ik niet zo bedreven in. Ik stop op een bepaald moment, en dan hoop ik dat verder roeren een beslag van de juiste consistentie oplevert. Maar meestal blijkt het te dun voor stevige pannenkoeken. Dus moet er weer meel bij. En dat gaat dan vanuit de zak, met als gevolg dat het eindresultaat weer te dik is. Dan neem ik dus weer het pak melk ter hand....

Er zijn mensen die waar ze ook komen, overal hun eigen wereld met zich meedragen. Waar ze ook zijn, ze kennen hun omgeving. Natuurlijk hebben ze in een vreemde stad niet meteen het stratenplan in hun hoofd, maar ze weten waar ze zijn, omdat ze weten wat er is. Zo is Amsterdam de stad van grachten, koffieshops en fietstaxi's. Londen is de stad van banken, musea en tot lofts verbouwde pakhuizen. En Berlijn is de Kurfürstendamm met de Gedächtniskirche, de Potsdamerplatz en natuurlijk checkpoint Charley. Een stad is een concept. Hij bestaat vooral als denkbeeld, de fysieke aanwezigheid is secundair.

De wereld van de techniek bestaat autonoom naast de wereld van de natuur. De techniek kent zijn eigen methoden en materialen. En de techniek is gemaakt voor mensendoelen. De natuur daarnaast heeft geen behoefte aan de mens. De mens is dan wel uit de natuur voortgekomen, maar is niet een noodzakelijk onderdeel ervan, hooguit een zeer recente toevoeging. Dat wil zeggen: recent vanuit het perspectief van de natuur. En vanuit de natuur bezien, betekent de mens eerder een last dan een lust.

In de Stille Oceaan is een opeenhoping van plastic ontstaan met een oppervlak groter dan de Verenigde Staten. De laatste jaren zijn wereldwijd de warmste jaren sinds millennia, met alle gevolgen van dien, zoals een verhoging van de zeespiegel. Het aantal dier- en plantensoorten vermindert. De biodiversiteit gaat overal achteruit. Het natuurlijk evenwicht in de oceanen wordt verbroken door visserij, met als gevolgd "algal blooms" die giftig zijn voor veel vissoorten. En dat wordt allemaal veroorzaakt door de mens.

"Wat niet 'ik' is, is anders. En wat anders is, kan vijandig zijn. Als ik toegeef aan het andere, kan er aan mijn ik een einde komen. En het verlies van het ik is het grootste verlies dat mij kan treffen. Wil ik overleven, dan moet ik mij verdedigen." Ik denk dat dit de eerste gedachten zijn in het opkomend zelfbewustzijn van de mens.

Als je de menselijke hersenen zou kunnen nabouwen in elektronische vorm, begrijp je dan hoe menselijke intelligentie werkt?