Wie kunnen we nog vertrouwen?

De aanhoudende politieke crisis in België heeft alles te maken met vertrouwen en wantrouwen. Binnen het kluwen van het communautaire en politieke gekrakeel wordt een overkoepelende dimensie als deze geheel over het hoofd gezien. Het verdwijnen van vertrouwen is dan ook geen exclusief Belgisch fenomeen, het is onderdeel van een inherente malaise van de westerse democratische open samenleving en het proces van modernisering zoals beschreven door de Canadese filosoof Charles Taylor.

Sinds de federale verkiezingen in juni 2010 België opzadelde met een haast onoplosbaar politiek dilemma zijn er reeds veel bomen gesneuveld om analyses en ...

Het wereldbeeld van de neoconservatieve botsing der beschavingen ligt aan diggelen. Nog maar eens. Voor de zoveelste keer wordt Samuel Huntington naar het altaar gebracht en ritueel vermoord.

Er valt veel te zeggen voor deze nieuwe ronde van kritiek op de these van de botsing der beschavingen. Het is inderdaad duidelijk dat de Arabische burgers wel degelijk blijk hebben gegeven van een dorst naar vrijheid en democratie. Ze blijken inderdaad niet die slaafse en inactieve passievelingen enerzijds, noch de hopeloos ontvlambare religieuze fundamentalisten anderzijds.

We bewijzen onszelf echter niemand een gunst om het neoconservatisme te herleiden tot een simplistische karikatuur ...

Onze democratie bevaart momenteel heikele wateren. Donkere wolken troepen zich samen en het water is aan het kolken. Nadert het democratische bestel een ijsberg? Is de explosie van de massacultuur en het volksvermaak op het Europese continent het equivalent van de aristocratische dansers op de Titanic? Hoe dichter bij de ondergang, des te heviger de drang naar vermaak. Er straalt echter een zeer onverwacht zonnetje aan de horizon.

Two Cheers for democracy
 

Met verklaringen over het einde van de democratie begeven we ons op glad ijs . Op zich zijn zorgen met betrekking tot het voortbestaan van democratie een eigenaardigheid ...

Liefde is een mooie en waardevolle emotie. Het leidt tot intense verlangens en immens geluk. In veel opzichten kunnen we zeggen dat de liefde het beste in de mens naar boven haalt. Hij of zij doet alles voor hem of haar. Door het vuur wordt er gegaan.

We moeten bij liefde niet alleen denken aan de liefde tussen twee partners die seksuele betrekkingen hebben met elkaar. Want inderdaad, deze relatie is binnen de westerse samenleving zodanig onderheven aan het radicale hedonisme van de moderne vloeibare tijd dat er van liefde nog amper sprake is. Bevrediging van genot, hier en nu ...

Het jaar 2011 is amper twee maanden ver. Desondanks is het voor veel analisten reeds zoeken naar superlatieven om het belang van deze jaargang in de verf te zetten. De concepten wereldhistorisch, en revolutionair zijn nimmer veraf in de dagelijkse media. Vergelijkingen met 1989, 1848 en 1789 vliegen ons rond de oren.

En ook de grote theorieën zijn er weer. Het einde van het neoliberalisme. De definitieve ondergang van de westerse en liberale hegemonie op de wereldpolitiek. Sommigen houden het nog relatief beperkt en zien februari 2011 als het einde van het tijdperk dat begon op 11 september ...

De opkomst en de invloed van facebook in onze samenleving, en bij uitbreiding op de hele wereld, is niets minder van verbijsterend. Politieke omwentelingen, sociale opstanden, nieuwe vormen van sociaal gedrag: de directe invloeden van invloeden van nieuwe sociale media zijn alomtegenwoordig.

**

Technologisch determinisme
 

** Gelukkig leven we niet meer in het Engeland van de 19de eeuw. Toen waren bang voor nieuwe technologieën. Alom bekend zijn de luddieten. Een groep fanatici die Engelse manufacturen afschuimend om gewapend met stokken en knotsen nieuwe machines zoals het spinweefgetouw aan gruzelementen te slaan. Nieuwe technologieën werden destijds aanzien binnen ...

Over het hoofddoek van islamitische vrouwen in West Europa is al het één het ander gezegd en geschreven. Wat begon als de zogenaamde affaire des foulards in de context van de radicaal seculiere Franse republiek groeide al snel uit tot het onderwerp van de steeds heviger wordende West Europese versie van de Amerikaanse culture wars. Een strijd over ethische en morele symbolen tussen links en rechts die in de VS in volle hevigheid losbarste aan het begin van de jaren tachtig van de afgelopen eeuw. Prominente denkers zoals Arthur Schlesinger en voornamelijk de tegenwoordig alomtegenwoordige Amerikaanse filosofe Martha ...

Zo voelt het dus om te leven te midden van een revolutie met belang op wereldschaal: saai. Of toch niet ?

Wat er zich momenteel afspeelt in de Noord Arabische wereld kan terecht worden beschreven als een revolutionaire gebeurtenis. Onduidelijk is het of deze keten van politieke omwentelingen en sociale protesten een blijvend en duurzaam karakter zullen hebben die bijvoorbeeld vergelijkbaar zullen zijn met de val van de communistische regimes in 1989 en 1990. Dat wat er zich nu afspeelt een belangrijke rol zal spelen op toekomstige geopolitieke ontwikkelingen alsmede in Hegeliaans filosofisch en historisch perspectief staat als een paal boven ...

Volgens de Franse politieke wetenschapper Dominique Moisi geraakte het Europese continent tijdens het eerste decennium van het nieuwe millennium verkrampt in een angstcultuur1.  Dit was een verrassende ontwikkeling. Zeker voor diegenen die na de val van het sovjet communisme in 1989 dachten dat het westen en de liberale democratie een definitieve zege hadden geboekt tegen al haar ideologische uitdagers stonden met grote ogen te kijken naar de ontwikkelingen gedurende de afgelopen 10 jaren[2].

Volgens de Amerikaanse politieke filosoof Francis Fukuyama was er in 1989 een einde gekomen aan een historische periode die was begonnen met de Franse ...

Een typische wetenschappelijke manier om de toegenomen complexiteit van onze samenleving te beschrijven is het gebruik van het concept van de netwerk samenleving. Hoewel de netwerk samenleving via de werken van de Spaanse socioloog Manuel Castells vaak handelt over het proces van globalisering en het analysering van globale economische en sociale processen kan het idee van de netwerk samenleving ook toegepast worden als analytisch model voor het begrijpen van de interne werking of het functioneren van westerse samenlevingen in isolatie van brede globale processen1.

Hierdoor komt men terecht bij een functionalistische sociaal analyse model in de traditie van Durkheim ...

Reductionisme van de wetenschap versus de complexiteit van de samenleving.

Wetenschappelijke disciplines hebben geen permanent vastgesteld onderzoeksdomein en geen exclusieve inherente wetenschappelijke methodologie1. In tegenstelling tot wat universitaire opleidingen meestal aanleren aan hun studenten hebben ze een contingente geschiedenis. Het feit dat disciplines tegenwoordig welafgebakende domeinen onderzoeken en een beperkte reeds van methoden hanteren is het gevolg van historische en toevallige ontwikkelingen. De geschiedenis van de geschiedenis kan volgens de vooraanstaande Belgische historiograaf Reginald de Schrijver niet begrepen worden zonder de maatschappelijke ontwikkelingen waarop historici doorheen de loop van de tijd antwoorden probeerden te formuleren te analyseren2. Zo ...

We leven in het westen in liberale samenlevingen die steeds complexer en kosmopolitischer aan het worden zijn 1.  Er is sprake van een toename van het samenleven binnen beperkte territoriale oppervlakte van mensen die fundamenteel van elkaar verschillen. Dit gegeven wordt traditioneel beschreven met de termen multiculturalisme en diversiteit. Zo is er onder wetenschappers sprake van een toename van ontologische en epistemologische hybriditeit ten gevolge van globalisering[2], culturele interactie [3] en modernisering[4] . Het is zoals de Ghaneese filosoof Kwame Anthony Appiah terecht schreef: “Only in the past couple of centuries, as every human community has gradually ...